🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:14:39 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

धारावर (पुंलिङ्ग)

धार (संभालने वाला, सामने वाला) + अवर ("न वरः इति अवरः, वृ+अप् बा . " "नीचे)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधारावरःधारावरौधारावराः
द्वितीयाधारावरम्धारावरौधारावरान्
तृतीयाधारावरेणधारावराभ्याम्धारावरैः
चतुर्थीधारावरायधारावराभ्याम्धारावरेभ्यः
पञ्चमीधारावरात् / धारावराद्धारावराभ्याम्धारावरेभ्यः
षष्ठीधारावरस्यधारावरयोःधारावराणाम्
सप्तमीधारावरेधारावरयोःधारावरेषु
सम्बोधनहे धारावरहे धारावरौहे धारावराः

अर्थ: धार (संभालने वाला, सामने वाला) + अवर ("न वरः इति अवरः, वृ+अप् बा . " "नीचे)
English: fond of showers (Marut), RV. ii, 34, 1 (cf. prec.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

धारावर (नपुंसकलिङ्ग)

धार (संभालने वाला, सामने वाला) + अवर ("न वरः इति अवरः, वृ+अप् बा . " "नीचे)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधारावरम्धारावरेधारावराणि
द्वितीयाधारावरम्धारावरेधारावराणि
तृतीयाधारावरेणधारावराभ्याम्धारावरैः
चतुर्थीधारावरायधारावराभ्याम्धारावरेभ्यः
पञ्चमीधारावरात् / धारावराद्धारावराभ्याम्धारावरेभ्यः
षष्ठीधारावरस्यधारावरयोःधारावराणाम्
सप्तमीधारावरेधारावरयोःधारावरेषु
सम्बोधनहे धारावरहे धारावरेहे धारावराणि

अर्थ: धार (संभालने वाला, सामने वाला) + अवर ("न वरः इति अवरः, वृ+अप् बा . " "नीचे)
English: fond of showers (Marut), RV. ii, 34, 1 (cf. prec.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें