🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:02:20 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

धित्स्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधित्स्यःधित्स्यौधित्स्याः
द्वितीयाधित्स्यम्धित्स्यौधित्स्यान्
तृतीयाधित्स्येनधित्स्याभ्याम्धित्स्यैः
चतुर्थीधित्स्यायधित्स्याभ्याम्धित्स्येभ्यः
पञ्चमीधित्स्यात् / धित्स्याद्धित्स्याभ्याम्धित्स्येभ्यः
षष्ठीधित्स्यस्यधित्स्ययोःधित्स्यानाम्
सप्तमीधित्स्येधित्स्ययोःधित्स्येषु
सम्बोधनहे धित्स्यहे धित्स्यौहे धित्स्याः

अर्थ: —
English: (fr. Desid. of √ 1. धा), Pāṇ. iii, 1, 97 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

धित्स्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधित्स्यम्धित्स्येधित्स्यानि
द्वितीयाधित्स्यम्धित्स्येधित्स्यानि
तृतीयाधित्स्येनधित्स्याभ्याम्धित्स्यैः
चतुर्थीधित्स्यायधित्स्याभ्याम्धित्स्येभ्यः
पञ्चमीधित्स्यात् / धित्स्याद्धित्स्याभ्याम्धित्स्येभ्यः
षष्ठीधित्स्यस्यधित्स्ययोःधित्स्यानाम्
सप्तमीधित्स्येधित्स्ययोःधित्स्येषु
सम्बोधनहे धित्स्यहे धित्स्येहे धित्स्यानि

अर्थ: —
English: (fr. Desid. of √ 1. धा), Pāṇ. iii, 1, 97 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें