🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:05:49 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

धुनि (स्त्रीलिङ्ग)

नदी, दरिया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधुनिःधुनीधुनयः
द्वितीयाधुनिम्धुनीधुनीः
तृतीयाधुन्याधुनिभ्याम्धुनिभिः
चतुर्थीधुनये / धुन्यैधुनिभ्याम्धुनिभ्यः
पञ्चमीधुनेः / धुन्याःधुनिभ्याम्धुनिभ्यः
षष्ठीधुनेः / धुन्याःधुन्योःधुनीनाम्
सप्तमीधुनौ / धुन्याम्धुन्योःधुनिषु
सम्बोधनहे धुनेहे धुनीहे धुनयः

अर्थ: नदी, दरिया

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

धुनि (पुंलिङ्ग)

नदी, दरिया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधुनिःधुनीधुनयः
द्वितीयाधुनिम्धुनीधुनीन्
तृतीयाधुनिनाधुनिभ्याम्धुनिभिः
चतुर्थीधुनयेधुनिभ्याम्धुनिभ्यः
पञ्चमीधुनेःधुनिभ्याम्धुनिभ्यः
षष्ठीधुनेःधुन्योःधुनीनाम्
सप्तमीधुनौधुन्योःधुनिषु
सम्बोधनहे धुनेहे धुनीहे धुनयः

अर्थ: नदी, दरिया
English: roaring, sounding, boisterous (the Maruts, rivers, the Soma &c.), RV.; VS.; TĀr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

धुनि (नपुंसकलिङ्ग)

नदी, दरिया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधुनिधुनिनीधुनीनि
द्वितीयाधुनिधुनिनीधुनीनि
तृतीयाधुनिनाधुनिभ्याम्धुनिभिः
चतुर्थीधुनिने / धुनयेधुनिभ्याम्धुनिभ्यः
पञ्चमीधुनिनः / धुनेःधुनिभ्याम्धुनिभ्यः
षष्ठीधुनिनः / धुनेःधुनिनोः / धुन्योःधुनीनाम्
सप्तमीधुनिनि / धुनौधुनिनोः / धुन्योःधुनिषु
सम्बोधनहे धुनि / हे धुनेहे धुनिनीहे धुनीनि

अर्थ: नदी, दरिया
English: roaring, sounding, boisterous (the Maruts, rivers, the Soma &c.), RV.; VS.; TĀr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें