🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:51:09 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

धृष्टरथ (पुंलिङ्ग)

धृष्ट (ढीठ, अक्खड़) + रथ (गाड़ी, जलूसी गाड़ी)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधृष्टरथःधृष्टरथौधृष्टरथाः
द्वितीयाधृष्टरथम्धृष्टरथौधृष्टरथान्
तृतीयाधृष्टरथेनधृष्टरथाभ्याम्धृष्टरथैः
चतुर्थीधृष्टरथायधृष्टरथाभ्याम्धृष्टरथेभ्यः
पञ्चमीधृष्टरथात् / धृष्टरथाद्धृष्टरथाभ्याम्धृष्टरथेभ्यः
षष्ठीधृष्टरथस्यधृष्टरथयोःधृष्टरथानाम्
सप्तमीधृष्टरथेधृष्टरथयोःधृष्टरथेषु
सम्बोधनहे धृष्टरथहे धृष्टरथौहे धृष्टरथाः

अर्थ: धृष्ट (ढीठ, अक्खड़) + रथ (गाड़ी, जलूसी गाड़ी)
English: N. of a prince, MBh. xiii, 7676 (v.l. दृष्ट-र्°).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬