🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:25:15 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

धृष्णु (पुंलिङ्ग)

दिलेर, विश्वस्त, साहसी, बहादुर, बलशाली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधृष्णुःधृष्णूधृष्णवः
द्वितीयाधृष्णुम्धृष्णूधृष्णून्
तृतीयाधृष्णुनाधृष्णुभ्याम्धृष्णुभिः
चतुर्थीधृष्णवेधृष्णुभ्याम्धृष्णुभ्यः
पञ्चमीधृष्णोःधृष्णुभ्याम्धृष्णुभ्यः
षष्ठीधृष्णोःधृष्ण्वोःधृष्णूनाम्
सप्तमीधृष्णौधृष्ण्वोःधृष्णुषु
सम्बोधनहे धृष्णोहे धृष्णूहे धृष्णवः

अर्थ: दिलेर, विश्वस्त, साहसी, बहादुर, बलशाली

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

धृष्णु (स्त्रीलिङ्ग)

दिलेर, विश्वस्त, साहसी, बहादुर, बलशाली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधृष्णुःधृष्णूधृष्णवः
द्वितीयाधृष्णुम्धृष्णूधृष्णूः
तृतीयाधृष्ण्वाधृष्णुभ्याम्धृष्णुभिः
चतुर्थीधृष्णवे / धृष्ण्वैधृष्णुभ्याम्धृष्णुभ्यः
पञ्चमीधृष्णोः / धृष्ण्वाःधृष्णुभ्याम्धृष्णुभ्यः
षष्ठीधृष्णोः / धृष्ण्वाःधृष्ण्वोःधृष्णूनाम्
सप्तमीधृष्णौ / धृष्ण्वाम्धृष्ण्वोःधृष्णुषु
सम्बोधनहे धृष्णोहे धृष्णूहे धृष्णवः

अर्थ: दिलेर, विश्वस्त, साहसी, बहादुर, बलशाली

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

धृष्णु (नपुंसकलिङ्ग)

दिलेर, विश्वस्त, साहसी, बहादुर, बलशाली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधृष्णुधृष्णुनीधृष्णूनि
द्वितीयाधृष्णुधृष्णुनीधृष्णूनि
तृतीयाधृष्णुनाधृष्णुभ्याम्धृष्णुभिः
चतुर्थीधृष्णुने / धृष्णवेधृष्णुभ्याम्धृष्णुभ्यः
पञ्चमीधृष्णुनः / धृष्णोःधृष्णुभ्याम्धृष्णुभ्यः
षष्ठीधृष्णुनः / धृष्णोःधृष्णुनोः / धृष्ण्वोःधृष्णूनाम्
सप्तमीधृष्णुनि / धृष्णौधृष्णुनोः / धृष्ण्वोःधृष्णुषु
सम्बोधनहे धृष्णु / हे धृष्णोहे धृष्णुनीहे धृष्णूनि

अर्थ: दिलेर, विश्वस्त, साहसी, बहादुर, बलशाली

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें