🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:23:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ध्यात्व (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाध्यात्वम्ध्यात्वेध्यात्वानि
द्वितीयाध्यात्वम्ध्यात्वेध्यात्वानि
तृतीयाध्यात्वेनध्यात्वाभ्याम्ध्यात्वैः
चतुर्थीध्यात्वायध्यात्वाभ्याम्ध्यात्वेभ्यः
पञ्चमीध्यात्वात् / ध्यात्वाद्ध्यात्वाभ्याम्ध्यात्वेभ्यः
षष्ठीध्यात्वस्यध्यात्वयोःध्यात्वानाम्
सप्तमीध्यात्वेध्यात्वयोःध्यात्वेषु
सम्बोधनहे ध्यात्वहे ध्यात्वेहे ध्यात्वानि

अर्थ: —
English: thought, reflection, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें