🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:40:05 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ध्वनयत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाध्वनयन्ध्वनयन्तौध्वनयन्तः
द्वितीयाध्वनयन्तम्ध्वनयन्तौध्वनयतः
तृतीयाध्वनयताध्वनयद्भ्याम्ध्वनयद्भिः
चतुर्थीध्वनयतेध्वनयद्भ्याम्ध्वनयद्भ्यः
पञ्चमीध्वनयतःध्वनयद्भ्याम्ध्वनयद्भ्यः
षष्ठीध्वनयतःध्वनयतोःध्वनयताम्
सप्तमीध्वनयतिध्वनयतोःध्वनयत्सु
सम्बोधनहे ध्वनयन्हे ध्वनयन्तौहे ध्वनयन्तः

अर्थ: —
English: ‘causing to sound, resounding’, N. of a wind, TĀr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ध्वनयत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाध्वनयत् / ध्वनयद्ध्वनयतीध्वनयन्ति
द्वितीयाध्वनयत् / ध्वनयद्ध्वनयतीध्वनयन्ति
तृतीयाध्वनयताध्वनयद्भ्याम्ध्वनयद्भिः
चतुर्थीध्वनयतेध्वनयद्भ्याम्ध्वनयद्भ्यः
पञ्चमीध्वनयतःध्वनयद्भ्याम्ध्वनयद्भ्यः
षष्ठीध्वनयतःध्वनयतोःध्वनयताम्
सप्तमीध्वनयतिध्वनयतोःध्वनयत्सु
सम्बोधनहे ध्वनयत् / हे ध्वनयद्हे ध्वनयतीहे ध्वनयन्ति

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें