🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:45:03 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नगाश्रय (पुंलिङ्ग)

नग (ड पहाड़) + आश्रय (विश्रामस्थल, सदन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानगाश्रयःनगाश्रयौनगाश्रयाः
द्वितीयानगाश्रयम्नगाश्रयौनगाश्रयान्
तृतीयानगाश्रयेणनगाश्रयाभ्याम्नगाश्रयैः
चतुर्थीनगाश्रयायनगाश्रयाभ्याम्नगाश्रयेभ्यः
पञ्चमीनगाश्रयात् / नगाश्रयाद्नगाश्रयाभ्याम्नगाश्रयेभ्यः
षष्ठीनगाश्रयस्यनगाश्रययोःनगाश्रयाणाम्
सप्तमीनगाश्रयेनगाश्रययोःनगाश्रयेषु
सम्बोधनहे नगाश्रयहे नगाश्रयौहे नगाश्रयाः

अर्थ: नग (ड पहाड़) + आश्रय (विश्रामस्थल, सदन)
English: living in mountains, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

नगाश्रय (नपुंसकलिङ्ग)

नग (ड पहाड़) + आश्रय (अधिकार, संमोदन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानगाश्रयम्नगाश्रयेनगाश्रयाणि
द्वितीयानगाश्रयम्नगाश्रयेनगाश्रयाणि
तृतीयानगाश्रयेणनगाश्रयाभ्याम्नगाश्रयैः
चतुर्थीनगाश्रयायनगाश्रयाभ्याम्नगाश्रयेभ्यः
पञ्चमीनगाश्रयात् / नगाश्रयाद्नगाश्रयाभ्याम्नगाश्रयेभ्यः
षष्ठीनगाश्रयस्यनगाश्रययोःनगाश्रयाणाम्
सप्तमीनगाश्रयेनगाश्रययोःनगाश्रयेषु
सम्बोधनहे नगाश्रयहे नगाश्रयेहे नगाश्रयाणि

अर्थ: नग (ड पहाड़) + आश्रय (अधिकार, संमोदन)
English: living in mountains, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें