🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:46:36 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नग्निका (स्त्रीलिङ्ग)

नंगी, निर्लज्ज, स्त्री

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानग्निकानग्निकेनग्निकाः
द्वितीयानग्निकाम्नग्निकेनग्निकाः
तृतीयानग्निकयानग्निकाभ्याम्नग्निकाभिः
चतुर्थीनग्निकायैनग्निकाभ्याम्नग्निकाभ्यः
पञ्चमीनग्निकायाःनग्निकाभ्याम्नग्निकाभ्यः
षष्ठीनग्निकायाःनग्निकयोःनग्निकानाम्
सप्तमीनग्निकायाम्नग्निकयोःनग्निकासु
सम्बोधनहे नग्निकेहे नग्निकेहे नग्निकाः

अर्थ: नंगी, निर्लज्ज, स्त्री
संस्कृत: पर्याय: गौरी, अनागतार्तवा

📚 अमरकोश में:
• नग्न स्त्री (२.६.१७) — पर्याय: कोटवी
• बहुत छोटी बालिका (२.६.८) — पर्याय: गौरी, अनागतार्तवा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें