🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:01:22 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नडभक्त (पुंलिङ्ग)

नड (अच्) + भक्त (पूजक, आराधक)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानडभक्तःनडभक्तौनडभक्ताः
द्वितीयानडभक्तम्नडभक्तौनडभक्तान्
तृतीयानडभक्तेननडभक्ताभ्याम्नडभक्तैः
चतुर्थीनडभक्तायनडभक्ताभ्याम्नडभक्तेभ्यः
पञ्चमीनडभक्तात् / नडभक्ताद्नडभक्ताभ्याम्नडभक्तेभ्यः
षष्ठीनडभक्तस्यनडभक्तयोःनडभक्तानाम्
सप्तमीनडभक्तेनडभक्तयोःनडभक्तेषु
सम्बोधनहे नडभक्तहे नडभक्तौहे नडभक्ताः

अर्थ: नड (अच्) + भक्त (पूजक, आराधक)
English: inhabited by Naḍa (?) g. ऐषुकार्य्-आदि (v.l. नद-).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

नडभक्त (नपुंसकलिङ्ग)

नड (अच्) + भक्त (हिस्सा, भाग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानडभक्तम्नडभक्तेनडभक्तानि
द्वितीयानडभक्तम्नडभक्तेनडभक्तानि
तृतीयानडभक्तेननडभक्ताभ्याम्नडभक्तैः
चतुर्थीनडभक्तायनडभक्ताभ्याम्नडभक्तेभ्यः
पञ्चमीनडभक्तात् / नडभक्ताद्नडभक्ताभ्याम्नडभक्तेभ्यः
षष्ठीनडभक्तस्यनडभक्तयोःनडभक्तानाम्
सप्तमीनडभक्तेनडभक्तयोःनडभक्तेषु
सम्बोधनहे नडभक्तहे नडभक्तेहे नडभक्तानि

अर्थ: नड (अच्) + भक्त (हिस्सा, भाग)
English: inhabited by Naḍa (?) g. ऐषुकार्य्-आदि (v.l. नद-).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें