🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:55:55 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नड्वल (पुंलिङ्ग)

ड्वलच् सरकंडों से व्याप्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानड्वलःनड्वलौनड्वलाः
द्वितीयानड्वलम्नड्वलौनड्वलान्
तृतीयानड्वलेननड्वलाभ्याम्नड्वलैः
चतुर्थीनड्वलायनड्वलाभ्याम्नड्वलेभ्यः
पञ्चमीनड्वलात् / नड्वलाद्नड्वलाभ्याम्नड्वलेभ्यः
षष्ठीनड्वलस्यनड्वलयोःनड्वलानाम्
सप्तमीनड्वलेनड्वलयोःनड्वलेषु
सम्बोधनहे नड्वलहे नड्वलौहे नड्वलाः

अर्थ: ड्वलच् सरकंडों से व्याप्त
संस्कृत: पर्याय: नड्वत्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

नड्वल (नपुंसकलिङ्ग)

ड्वलच् सरकंडों से व्याप्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानड्वलम्नड्वलेनड्वलानि
द्वितीयानड्वलम्नड्वलेनड्वलानि
तृतीयानड्वलेननड्वलाभ्याम्नड्वलैः
चतुर्थीनड्वलायनड्वलाभ्याम्नड्वलेभ्यः
पञ्चमीनड्वलात् / नड्वलाद्नड्वलाभ्याम्नड्वलेभ्यः
षष्ठीनड्वलस्यनड्वलयोःनड्वलानाम्
सप्तमीनड्वलेनड्वलयोःनड्वलेषु
सम्बोधनहे नड्वलहे नड्वलेहे नड्वलानि

अर्थ: ड्वलच् सरकंडों से व्याप्त
संस्कृत: पर्याय: नड्वत्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें