🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:28:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नदभर्तृ (पुंलिङ्ग)

नद (नदी, प्रवहणी) + भर्तृ (पति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानदभर्तानदभर्तारौनदभर्तारः
द्वितीयानदभर्तारम्नदभर्तारौनदभर्तॄन्
तृतीयानदभर्त्रानदभर्तृभ्याम्नदभर्तृभिः
चतुर्थीनदभर्त्रेनदभर्तृभ्याम्नदभर्तृभ्यः
पञ्चमीनदभर्तुःनदभर्तृभ्याम्नदभर्तृभ्यः
षष्ठीनदभर्तुःनदभर्त्रोःनदभर्तॄणाम्
सप्तमीनदभर्तरिनदभर्त्रोःनदभर्तृषु
सम्बोधनहे नदभर्तःहे नदभर्तारौहे नदभर्तारः

अर्थ: नद (नदी, प्रवहणी) + भर्तृ (पति)
English: ‘lord of rivers’, the ocean, Śiś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें