🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:45:52 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नन्तव्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानन्तव्यःनन्तव्यौनन्तव्याः
द्वितीयानन्तव्यम्नन्तव्यौनन्तव्यान्
तृतीयानन्तव्येननन्तव्याभ्याम्नन्तव्यैः
चतुर्थीनन्तव्यायनन्तव्याभ्याम्नन्तव्येभ्यः
पञ्चमीनन्तव्यात् / नन्तव्याद्नन्तव्याभ्याम्नन्तव्येभ्यः
षष्ठीनन्तव्यस्यनन्तव्ययोःनन्तव्यानाम्
सप्तमीनन्तव्येनन्तव्ययोःनन्तव्येषु
सम्बोधनहे नन्तव्यहे नन्तव्यौहे नन्तव्याः

अर्थ: —
English: (√ नम्) to be bent or bowed

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

नन्तव्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानन्तव्यम्नन्तव्येनन्तव्यानि
द्वितीयानन्तव्यम्नन्तव्येनन्तव्यानि
तृतीयानन्तव्येननन्तव्याभ्याम्नन्तव्यैः
चतुर्थीनन्तव्यायनन्तव्याभ्याम्नन्तव्येभ्यः
पञ्चमीनन्तव्यात् / नन्तव्याद्नन्तव्याभ्याम्नन्तव्येभ्यः
षष्ठीनन्तव्यस्यनन्तव्ययोःनन्तव्यानाम्
सप्तमीनन्तव्येनन्तव्ययोःनन्तव्येषु
सम्बोधनहे नन्तव्यहे नन्तव्येहे नन्तव्यानि

अर्थ: —
English: (√ नम्) to be bent or bowed

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें