🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:02:38 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नमस्यु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानमस्युःनमस्यूनमस्यवः
द्वितीयानमस्युम्नमस्यूनमस्यून्
तृतीयानमस्युनानमस्युभ्याम्नमस्युभिः
चतुर्थीनमस्यवेनमस्युभ्याम्नमस्युभ्यः
पञ्चमीनमस्योःनमस्युभ्याम्नमस्युभ्यः
षष्ठीनमस्योःनमस्य्वोःनमस्यूनाम्
सप्तमीनमस्यौनमस्य्वोःनमस्युषु
सम्बोधनहे नमस्योहे नमस्यूहे नमस्यवः

अर्थ: —
English: bowing down (in अ॑-न्° q.v.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

नमस्यु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानमस्युनमस्युनीनमस्यूनि
द्वितीयानमस्युनमस्युनीनमस्यूनि
तृतीयानमस्युनानमस्युभ्याम्नमस्युभिः
चतुर्थीनमस्युने / नमस्यवेनमस्युभ्याम्नमस्युभ्यः
पञ्चमीनमस्युनः / नमस्योःनमस्युभ्याम्नमस्युभ्यः
षष्ठीनमस्युनः / नमस्योःनमस्युनोः / नमस्य्वोःनमस्यूनाम्
सप्तमीनमस्युनि / नमस्यौनमस्युनोः / नमस्य्वोःनमस्युषु
सम्बोधनहे नमस्यु / हे नमस्योहे नमस्युनीहे नमस्यूनि

अर्थ: —
English: bowing down (in अ॑-न्° q.v.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें