🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:39:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नरकस्थ (पुंलिङ्ग)

नरक (दोज़ख, घृण्य प्रदेश) + स्थ (खड़ा होने वाला, ठहरने वाला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानरकस्थःनरकस्थौनरकस्थाः
द्वितीयानरकस्थम्नरकस्थौनरकस्थान्
तृतीयानरकस्थेननरकस्थाभ्याम्नरकस्थैः
चतुर्थीनरकस्थायनरकस्थाभ्याम्नरकस्थेभ्यः
पञ्चमीनरकस्थात् / नरकस्थाद्नरकस्थाभ्याम्नरकस्थेभ्यः
षष्ठीनरकस्थस्यनरकस्थयोःनरकस्थानाम्
सप्तमीनरकस्थेनरकस्थयोःनरकस्थेषु
सम्बोधनहे नरकस्थहे नरकस्थौहे नरकस्थाः

अर्थ: नरक (दोज़ख, घृण्य प्रदेश) + स्थ (खड़ा होने वाला, ठहरने वाला)
English: living or being in h°, BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

नरकस्थ (नपुंसकलिङ्ग)

नरक (दोज़ख, घृण्य प्रदेश) + स्थ (खड़ा होने वाला, ठहरने वाला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानरकस्थम्नरकस्थेनरकस्थानि
द्वितीयानरकस्थम्नरकस्थेनरकस्थानि
तृतीयानरकस्थेननरकस्थाभ्याम्नरकस्थैः
चतुर्थीनरकस्थायनरकस्थाभ्याम्नरकस्थेभ्यः
पञ्चमीनरकस्थात् / नरकस्थाद्नरकस्थाभ्याम्नरकस्थेभ्यः
षष्ठीनरकस्थस्यनरकस्थयोःनरकस्थानाम्
सप्तमीनरकस्थेनरकस्थयोःनरकस्थेषु
सम्बोधनहे नरकस्थहे नरकस्थेहे नरकस्थानि

अर्थ: नरक (दोज़ख, घृण्य प्रदेश) + स्थ (खड़ा होने वाला, ठहरने वाला)
English: living or being in h°, BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें