🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:09:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नर्दन (नपुंसकलिङ्ग)

गरजना, दहाड़ना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानर्दनम्नर्दनेनर्दनानि
द्वितीयानर्दनम्नर्दनेनर्दनानि
तृतीयानर्दनेननर्दनाभ्याम्नर्दनैः
चतुर्थीनर्दनायनर्दनाभ्याम्नर्दनेभ्यः
पञ्चमीनर्दनात् / नर्दनाद्नर्दनाभ्याम्नर्दनेभ्यः
षष्ठीनर्दनस्यनर्दनयोःनर्दनानाम्
सप्तमीनर्दनेनर्दनयोःनर्दनेषु
सम्बोधनहे नर्दनहे नर्दनेहे नर्दनानि

अर्थ: गरजना, दहाड़ना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

नर्दन (पुंलिङ्ग)

गरजना, दहाड़ना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानर्दनःनर्दनौनर्दनाः
द्वितीयानर्दनम्नर्दनौनर्दनान्
तृतीयानर्दनेननर्दनाभ्याम्नर्दनैः
चतुर्थीनर्दनायनर्दनाभ्याम्नर्दनेभ्यः
पञ्चमीनर्दनात् / नर्दनाद्नर्दनाभ्याम्नर्दनेभ्यः
षष्ठीनर्दनस्यनर्दनयोःनर्दनानाम्
सप्तमीनर्दनेनर्दनयोःनर्दनेषु
सम्बोधनहे नर्दनहे नर्दनौहे नर्दनाः

अर्थ: गरजना, दहाड़ना
English: ‘roarer’, N. of a Nāga-rāja, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें