🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:14:36 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नवगुणित (पुंलिङ्ग)

नव (नया, ताजा) + गुणित (गुणा किया हुआ, संगृहीत)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानवगुणितःनवगुणितौनवगुणिताः
द्वितीयानवगुणितम्नवगुणितौनवगुणितान्
तृतीयानवगुणितेननवगुणिताभ्याम्नवगुणितैः
चतुर्थीनवगुणितायनवगुणिताभ्याम्नवगुणितेभ्यः
पञ्चमीनवगुणितात् / नवगुणिताद्नवगुणिताभ्याम्नवगुणितेभ्यः
षष्ठीनवगुणितस्यनवगुणितयोःनवगुणितानाम्
सप्तमीनवगुणितेनवगुणितयोःनवगुणितेषु
सम्बोधनहे नवगुणितहे नवगुणितौहे नवगुणिताः

अर्थ: नव (नया, ताजा) + गुणित (गुणा किया हुआ, संगृहीत)
English: multiplied by 9 L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

नवगुणित (नपुंसकलिङ्ग)

नव (नया, ताजा) + गुणित (गुणा किया हुआ, संगृहीत)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानवगुणितम्नवगुणितेनवगुणितानि
द्वितीयानवगुणितम्नवगुणितेनवगुणितानि
तृतीयानवगुणितेननवगुणिताभ्याम्नवगुणितैः
चतुर्थीनवगुणितायनवगुणिताभ्याम्नवगुणितेभ्यः
पञ्चमीनवगुणितात् / नवगुणिताद्नवगुणिताभ्याम्नवगुणितेभ्यः
षष्ठीनवगुणितस्यनवगुणितयोःनवगुणितानाम्
सप्तमीनवगुणितेनवगुणितयोःनवगुणितेषु
सम्बोधनहे नवगुणितहे नवगुणितेहे नवगुणितानि

अर्थ: नव (नया, ताजा) + गुणित (गुणा किया हुआ, संगृहीत)
English: multiplied by 9 L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬