🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:47:25 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नवरक्तक (नपुंसकलिङ्ग)

नव (नया, ताजा) + रक्तक (सानुराग, अनुरक्त)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानवरक्तकम्नवरक्तकेनवरक्तकानि
द्वितीयानवरक्तकम्नवरक्तकेनवरक्तकानि
तृतीयानवरक्तकेननवरक्तकाभ्याम्नवरक्तकैः
चतुर्थीनवरक्तकायनवरक्तकाभ्याम्नवरक्तकेभ्यः
पञ्चमीनवरक्तकात् / नवरक्तकाद्नवरक्तकाभ्याम्नवरक्तकेभ्यः
षष्ठीनवरक्तकस्यनवरक्तकयोःनवरक्तकानाम्
सप्तमीनवरक्तकेनवरक्तकयोःनवरक्तकेषु
सम्बोधनहे नवरक्तकहे नवरक्तकेहे नवरक्तकानि

अर्थ: नव (नया, ताजा) + रक्तक (सानुराग, अनुरक्त)
English: a newly-dyed garment, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬