🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:48:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नवरात्र (नपुंसकलिङ्ग)

नौ दिन का समय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानवरात्रम्नवरात्रेनवरात्राणि
द्वितीयानवरात्रम्नवरात्रेनवरात्राणि
तृतीयानवरात्रेणनवरात्राभ्याम्नवरात्रैः
चतुर्थीनवरात्रायनवरात्राभ्याम्नवरात्रेभ्यः
पञ्चमीनवरात्रात् / नवरात्राद्नवरात्राभ्याम्नवरात्रेभ्यः
षष्ठीनवरात्रस्यनवरात्रयोःनवरात्राणाम्
सप्तमीनवरात्रेनवरात्रयोःनवरात्रेषु
सम्बोधनहे नवरात्रहे नवरात्रेहे नवरात्राणि

अर्थ: नौ दिन का समय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

नवरात्र (पुंलिङ्ग)

नौ दिन का समय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानवरात्रःनवरात्रौनवरात्राः
द्वितीयानवरात्रम्नवरात्रौनवरात्रान्
तृतीयानवरात्रेणनवरात्राभ्याम्नवरात्रैः
चतुर्थीनवरात्रायनवरात्राभ्याम्नवरात्रेभ्यः
पञ्चमीनवरात्रात् / नवरात्राद्नवरात्राभ्याम्नवरात्रेभ्यः
षष्ठीनवरात्रस्यनवरात्रयोःनवरात्राणाम्
सप्तमीनवरात्रेनवरात्रयोःनवरात्रेषु
सम्बोधनहे नवरात्रहे नवरात्रौहे नवरात्राः

अर्थ: नौ दिन का समय
English: a period of 9 days, AitBr.; ŚrS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें