🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:12:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नष्टरूप (पुंलिङ्ग)

अदृश्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानष्टरूपःनष्टरूपौनष्टरूपाः
द्वितीयानष्टरूपम्नष्टरूपौनष्टरूपान्
तृतीयानष्टरूपेणनष्टरूपाभ्याम्नष्टरूपैः
चतुर्थीनष्टरूपायनष्टरूपाभ्याम्नष्टरूपेभ्यः
पञ्चमीनष्टरूपात् / नष्टरूपाद्नष्टरूपाभ्याम्नष्टरूपेभ्यः
षष्ठीनष्टरूपस्यनष्टरूपयोःनष्टरूपाणाम्
सप्तमीनष्टरूपेनष्टरूपयोःनष्टरूपेषु
सम्बोधनहे नष्टरूपहे नष्टरूपौहे नष्टरूपाः

अर्थ: अदृश्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

नष्टरूप (नपुंसकलिङ्ग)

अदृश्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानष्टरूपम्नष्टरूपेनष्टरूपाणि
द्वितीयानष्टरूपम्नष्टरूपेनष्टरूपाणि
तृतीयानष्टरूपेणनष्टरूपाभ्याम्नष्टरूपैः
चतुर्थीनष्टरूपायनष्टरूपाभ्याम्नष्टरूपेभ्यः
पञ्चमीनष्टरूपात् / नष्टरूपाद्नष्टरूपाभ्याम्नष्टरूपेभ्यः
षष्ठीनष्टरूपस्यनष्टरूपयोःनष्टरूपाणाम्
सप्तमीनष्टरूपेनष्टरूपयोःनष्टरूपेषु
सम्बोधनहे नष्टरूपहे नष्टरूपेहे नष्टरूपाणि

अर्थ: अदृश्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें