🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:00:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नस्तित (पुंलिङ्ग)

इतच् नाथा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानस्तितःनस्तितौनस्तिताः
द्वितीयानस्तितम्नस्तितौनस्तितान्
तृतीयानस्तितेननस्तिताभ्याम्नस्तितैः
चतुर्थीनस्तितायनस्तिताभ्याम्नस्तितेभ्यः
पञ्चमीनस्तितात् / नस्तिताद्नस्तिताभ्याम्नस्तितेभ्यः
षष्ठीनस्तितस्यनस्तितयोःनस्तितानाम्
सप्तमीनस्तितेनस्तितयोःनस्तितेषु
सम्बोधनहे नस्तितहे नस्तितौहे नस्तिताः

अर्थ: इतच् नाथा हुआ
संस्कृत: पर्याय: नस्योत

📚 अमरकोश में:
• नाथा हुआ बैल (२.९.६४) — पर्याय: नस्योत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

नस्तित (नपुंसकलिङ्ग)

इतच् नाथा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानस्तितम्नस्तितेनस्तितानि
द्वितीयानस्तितम्नस्तितेनस्तितानि
तृतीयानस्तितेननस्तिताभ्याम्नस्तितैः
चतुर्थीनस्तितायनस्तिताभ्याम्नस्तितेभ्यः
पञ्चमीनस्तितात् / नस्तिताद्नस्तिताभ्याम्नस्तितेभ्यः
षष्ठीनस्तितस्यनस्तितयोःनस्तितानाम्
सप्तमीनस्तितेनस्तितयोःनस्तितेषु
सम्बोधनहे नस्तितहे नस्तितेहे नस्तितानि

अर्थ: इतच् नाथा हुआ
संस्कृत: पर्याय: नस्योत

📚 अमरकोश में:
• नाथा हुआ बैल (२.९.६४) — पर्याय: नस्योत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें