🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:49:35 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नाम्य (पुंलिङ्ग)

लचकदार, लचीला, लचकीला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानाम्यःनाम्यौनाम्याः
द्वितीयानाम्यम्नाम्यौनाम्यान्
तृतीयानाम्येननाम्याभ्याम्नाम्यैः
चतुर्थीनाम्यायनाम्याभ्याम्नाम्येभ्यः
पञ्चमीनाम्यात् / नाम्याद्नाम्याभ्याम्नाम्येभ्यः
षष्ठीनाम्यस्यनाम्ययोःनाम्यानाम्
सप्तमीनाम्येनाम्ययोःनाम्येषु
सम्बोधनहे नाम्यहे नाम्यौहे नाम्याः

अर्थ: लचकदार, लचीला, लचकीला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

नाम्य (नपुंसकलिङ्ग)

लचकदार, लचीला, लचकीला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानाम्यम्नाम्येनाम्यानि
द्वितीयानाम्यम्नाम्येनाम्यानि
तृतीयानाम्येननाम्याभ्याम्नाम्यैः
चतुर्थीनाम्यायनाम्याभ्याम्नाम्येभ्यः
पञ्चमीनाम्यात् / नाम्याद्नाम्याभ्याम्नाम्येभ्यः
षष्ठीनाम्यस्यनाम्ययोःनाम्यानाम्
सप्तमीनाम्येनाम्ययोःनाम्येषु
सम्बोधनहे नाम्यहे नाम्येहे नाम्यानि

अर्थ: लचकदार, लचीला, लचकीला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें