🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:19:19 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निक्वाण (पुंलिङ्ग)

संगीतस्वर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिक्वाणःनिक्वाणौनिक्वाणाः
द्वितीयानिक्वाणम्निक्वाणौनिक्वाणान्
तृतीयानिक्वाणेननिक्वाणाभ्याम्निक्वाणैः
चतुर्थीनिक्वाणायनिक्वाणाभ्याम्निक्वाणेभ्यः
पञ्चमीनिक्वाणात् / निक्वाणाद्निक्वाणाभ्याम्निक्वाणेभ्यः
षष्ठीनिक्वाणस्यनिक्वाणयोःनिक्वाणानाम्
सप्तमीनिक्वाणेनिक्वाणयोःनिक्वाणेषु
सम्बोधनहे निक्वाणहे निक्वाणौहे निक्वाणाः

अर्थ: संगीतस्वर
संस्कृत: पर्याय: शिञ्जित, निक्वण, क्वाण, क्वण, क्वणन

📚 अमरकोश में:
• आभूषणों की झंकार (१.६.२६) — पर्याय: शिंजित, निक्वण, क्वाण, क्वण, क्वणन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें