🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:22:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निगीर्ण (पुंलिङ्ग)

निगला हुआ, डकारा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिगीर्णःनिगीर्णौनिगीर्णाः
द्वितीयानिगीर्णम्निगीर्णौनिगीर्णान्
तृतीयानिगीर्णेननिगीर्णाभ्याम्निगीर्णैः
चतुर्थीनिगीर्णायनिगीर्णाभ्याम्निगीर्णेभ्यः
पञ्चमीनिगीर्णात् / निगीर्णाद्निगीर्णाभ्याम्निगीर्णेभ्यः
षष्ठीनिगीर्णस्यनिगीर्णयोःनिगीर्णानाम्
सप्तमीनिगीर्णेनिगीर्णयोःनिगीर्णेषु
सम्बोधनहे निगीर्णहे निगीर्णौहे निगीर्णाः

अर्थ: निगला हुआ, डकारा हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निगीर्ण (नपुंसकलिङ्ग)

निगला हुआ, डकारा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिगीर्णम्निगीर्णेनिगीर्णानि
द्वितीयानिगीर्णम्निगीर्णेनिगीर्णानि
तृतीयानिगीर्णेननिगीर्णाभ्याम्निगीर्णैः
चतुर्थीनिगीर्णायनिगीर्णाभ्याम्निगीर्णेभ्यः
पञ्चमीनिगीर्णात् / निगीर्णाद्निगीर्णाभ्याम्निगीर्णेभ्यः
षष्ठीनिगीर्णस्यनिगीर्णयोःनिगीर्णानाम्
सप्तमीनिगीर्णेनिगीर्णयोःनिगीर्णेषु
सम्बोधनहे निगीर्णहे निगीर्णेहे निगीर्णानि

अर्थ: निगला हुआ, डकारा हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें