🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:59:43 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निदिग्ध (पुंलिङ्ग)

लेप किया हुआ, चुपड़ा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिदिग्धःनिदिग्धौनिदिग्धाः
द्वितीयानिदिग्धम्निदिग्धौनिदिग्धान्
तृतीयानिदिग्धेननिदिग्धाभ्याम्निदिग्धैः
चतुर्थीनिदिग्धायनिदिग्धाभ्याम्निदिग्धेभ्यः
पञ्चमीनिदिग्धात् / निदिग्धाद्निदिग्धाभ्याम्निदिग्धेभ्यः
षष्ठीनिदिग्धस्यनिदिग्धयोःनिदिग्धानाम्
सप्तमीनिदिग्धेनिदिग्धयोःनिदिग्धेषु
सम्बोधनहे निदिग्धहे निदिग्धौहे निदिग्धाः

अर्थ: लेप किया हुआ, चुपड़ा हुआ
संस्कृत: पर्याय: उपचित

📚 अमरकोश में:
• पुष्ट/बढ़ा हुआ (३.१.८८) — पर्याय: उपचित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निदिग्ध (नपुंसकलिङ्ग)

लेप किया हुआ, चुपड़ा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिदिग्धम्निदिग्धेनिदिग्धानि
द्वितीयानिदिग्धम्निदिग्धेनिदिग्धानि
तृतीयानिदिग्धेननिदिग्धाभ्याम्निदिग्धैः
चतुर्थीनिदिग्धायनिदिग्धाभ्याम्निदिग्धेभ्यः
पञ्चमीनिदिग्धात् / निदिग्धाद्निदिग्धाभ्याम्निदिग्धेभ्यः
षष्ठीनिदिग्धस्यनिदिग्धयोःनिदिग्धानाम्
सप्तमीनिदिग्धेनिदिग्धयोःनिदिग्धेषु
सम्बोधनहे निदिग्धहे निदिग्धेहे निदिग्धानि

अर्थ: लेप किया हुआ, चुपड़ा हुआ
संस्कृत: पर्याय: उपचित

📚 अमरकोश में:
• पुष्ट/बढ़ा हुआ (३.१.८८) — पर्याय: उपचित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬