🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:44:40 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निद्रित (पुंलिङ्ग)

सोया हुआ, सुप्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिद्रितःनिद्रितौनिद्रिताः
द्वितीयानिद्रितम्निद्रितौनिद्रितान्
तृतीयानिद्रितेननिद्रिताभ्याम्निद्रितैः
चतुर्थीनिद्रितायनिद्रिताभ्याम्निद्रितेभ्यः
पञ्चमीनिद्रितात् / निद्रिताद्निद्रिताभ्याम्निद्रितेभ्यः
षष्ठीनिद्रितस्यनिद्रितयोःनिद्रितानाम्
सप्तमीनिद्रितेनिद्रितयोःनिद्रितेषु
सम्बोधनहे निद्रितहे निद्रितौहे निद्रिताः

अर्थ: सोया हुआ, सुप्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निद्रित (नपुंसकलिङ्ग)

सोया हुआ, सुप्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिद्रितम्निद्रितेनिद्रितानि
द्वितीयानिद्रितम्निद्रितेनिद्रितानि
तृतीयानिद्रितेननिद्रिताभ्याम्निद्रितैः
चतुर्थीनिद्रितायनिद्रिताभ्याम्निद्रितेभ्यः
पञ्चमीनिद्रितात् / निद्रिताद्निद्रिताभ्याम्निद्रितेभ्यः
षष्ठीनिद्रितस्यनिद्रितयोःनिद्रितानाम्
सप्तमीनिद्रितेनिद्रितयोःनिद्रितेषु
सम्बोधनहे निद्रितहे निद्रितेहे निद्रितानि

अर्थ: सोया हुआ, सुप्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬