🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:31:24 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निम्न (नपुंसकलिङ्ग)

गहराई, नीची भूमि, निम्न देश

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिम्नम्निम्नेनिम्नानि
द्वितीयानिम्नम्निम्नेनिम्नानि
तृतीयानिम्नेननिम्नाभ्याम्निम्नैः
चतुर्थीनिम्नायनिम्नाभ्याम्निम्नेभ्यः
पञ्चमीनिम्नात् / निम्नाद्निम्नाभ्याम्निम्नेभ्यः
षष्ठीनिम्नस्यनिम्नयोःनिम्नानाम्
सप्तमीनिम्नेनिम्नयोःनिम्नेषु
सम्बोधनहे निम्नहे निम्नेहे निम्नानि

अर्थ: गहराई, नीची भूमि, निम्न देश
संस्कृत: पर्याय: गभीर, गम्भीर

📚 अमरकोश में:
• गहरा (१.१०.१५) — पर्याय: गभीर, गम्भीर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निम्न (पुंलिङ्ग)

गहरा, नीचा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिम्नःनिम्नौनिम्नाः
द्वितीयानिम्नम्निम्नौनिम्नान्
तृतीयानिम्नेननिम्नाभ्याम्निम्नैः
चतुर्थीनिम्नायनिम्नाभ्याम्निम्नेभ्यः
पञ्चमीनिम्नात् / निम्नाद्निम्नाभ्याम्निम्नेभ्यः
षष्ठीनिम्नस्यनिम्नयोःनिम्नानाम्
सप्तमीनिम्नेनिम्नयोःनिम्नेषु
सम्बोधनहे निम्नहे निम्नौहे निम्नाः

अर्थ: गहरा, नीचा
संस्कृत: पर्याय: गभीर, गम्भीर

📚 अमरकोश में:
• गहरा (१.१०.१५) — पर्याय: गभीर, गम्भीर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें