🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:24:20 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निम्नगत (नपुंसकलिङ्ग)

निम्नस्थान

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिम्नगतम्निम्नगतेनिम्नगतानि
द्वितीयानिम्नगतम्निम्नगतेनिम्नगतानि
तृतीयानिम्नगतेननिम्नगताभ्याम्निम्नगतैः
चतुर्थीनिम्नगतायनिम्नगताभ्याम्निम्नगतेभ्यः
पञ्चमीनिम्नगतात् / निम्नगताद्निम्नगताभ्याम्निम्नगतेभ्यः
षष्ठीनिम्नगतस्यनिम्नगतयोःनिम्नगतानाम्
सप्तमीनिम्नगतेनिम्नगतयोःनिम्नगतेषु
सम्बोधनहे निम्नगतहे निम्नगतेहे निम्नगतानि

अर्थ: निम्नस्थान

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निम्नगत (पुंलिङ्ग)

निम्नस्थान

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिम्नगतःनिम्नगतौनिम्नगताः
द्वितीयानिम्नगतम्निम्नगतौनिम्नगतान्
तृतीयानिम्नगतेननिम्नगताभ्याम्निम्नगतैः
चतुर्थीनिम्नगतायनिम्नगताभ्याम्निम्नगतेभ्यः
पञ्चमीनिम्नगतात् / निम्नगताद्निम्नगताभ्याम्निम्नगतेभ्यः
षष्ठीनिम्नगतस्यनिम्नगतयोःनिम्नगतानाम्
सप्तमीनिम्नगतेनिम्नगतयोःनिम्नगतेषु
सम्बोधनहे निम्नगतहे निम्नगतौहे निम्नगताः

अर्थ: निम्नस्थान
English: going in deep or low places, MārkP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬