🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:47:26 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निरक्षर (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिरक्षरःनिरक्षरौनिरक्षराः
द्वितीयानिरक्षरम्निरक्षरौनिरक्षरान्
तृतीयानिरक्षरेणनिरक्षराभ्याम्निरक्षरैः
चतुर्थीनिरक्षरायनिरक्षराभ्याम्निरक्षरेभ्यः
पञ्चमीनिरक्षरात् / निरक्षराद्निरक्षराभ्याम्निरक्षरेभ्यः
षष्ठीनिरक्षरस्यनिरक्षरयोःनिरक्षराणाम्
सप्तमीनिरक्षरेनिरक्षरयोःनिरक्षरेषु
सम्बोधनहे निरक्षरहे निरक्षरौहे निरक्षराः

अर्थ: —
English: not knowing the letters, HPariś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निरक्षर (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिरक्षरम्निरक्षरेनिरक्षराणि
द्वितीयानिरक्षरम्निरक्षरेनिरक्षराणि
तृतीयानिरक्षरेणनिरक्षराभ्याम्निरक्षरैः
चतुर्थीनिरक्षरायनिरक्षराभ्याम्निरक्षरेभ्यः
पञ्चमीनिरक्षरात् / निरक्षराद्निरक्षराभ्याम्निरक्षरेभ्यः
षष्ठीनिरक्षरस्यनिरक्षरयोःनिरक्षराणाम्
सप्तमीनिरक्षरेनिरक्षरयोःनिरक्षरेषु
सम्बोधनहे निरक्षरहे निरक्षरेहे निरक्षराणि

अर्थ: —
English: not knowing the letters, HPariś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬