🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:26:34 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निरन्वय (पुंलिङ्ग)

निस्संतान, संतानरहित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिरन्वयःनिरन्वयौनिरन्वयाः
द्वितीयानिरन्वयम्निरन्वयौनिरन्वयान्
तृतीयानिरन्वयेननिरन्वयाभ्याम्निरन्वयैः
चतुर्थीनिरन्वयायनिरन्वयाभ्याम्निरन्वयेभ्यः
पञ्चमीनिरन्वयात् / निरन्वयाद्निरन्वयाभ्याम्निरन्वयेभ्यः
षष्ठीनिरन्वयस्यनिरन्वययोःनिरन्वयानाम्
सप्तमीनिरन्वयेनिरन्वययोःनिरन्वयेषु
सम्बोधनहे निरन्वयहे निरन्वयौहे निरन्वयाः

अर्थ: निस्संतान, संतानरहित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निरन्वय (नपुंसकलिङ्ग)

निस्संतान, संतानरहित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिरन्वयम्निरन्वयेनिरन्वयानि
द्वितीयानिरन्वयम्निरन्वयेनिरन्वयानि
तृतीयानिरन्वयेननिरन्वयाभ्याम्निरन्वयैः
चतुर्थीनिरन्वयायनिरन्वयाभ्याम्निरन्वयेभ्यः
पञ्चमीनिरन्वयात् / निरन्वयाद्निरन्वयाभ्याम्निरन्वयेभ्यः
षष्ठीनिरन्वयस्यनिरन्वययोःनिरन्वयानाम्
सप्तमीनिरन्वयेनिरन्वययोःनिरन्वयेषु
सम्बोधनहे निरन्वयहे निरन्वयेहे निरन्वयानि

अर्थ: निस्संतान, संतानरहित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें