🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:17:46 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निराधि (पुंलिङ्ग)

निर्भय, चिन्तामुक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिराधिःनिराधीनिराधयः
द्वितीयानिराधिम्निराधीनिराधीन्
तृतीयानिराधिनानिराधिभ्याम्निराधिभिः
चतुर्थीनिराधयेनिराधिभ्याम्निराधिभ्यः
पञ्चमीनिराधेःनिराधिभ्याम्निराधिभ्यः
षष्ठीनिराधेःनिराध्योःनिराधीनाम्
सप्तमीनिराधौनिराध्योःनिराधिषु
सम्बोधनहे निराधेहे निराधीहे निराधयः

अर्थ: निर्भय, चिन्तामुक्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निराधि (स्त्रीलिङ्ग)

निर्भय, चिन्तामुक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिराधिःनिराधीनिराधयः
द्वितीयानिराधिम्निराधीनिराधीः
तृतीयानिराध्यानिराधिभ्याम्निराधिभिः
चतुर्थीनिराधये / निराध्यैनिराधिभ्याम्निराधिभ्यः
पञ्चमीनिराधेः / निराध्याःनिराधिभ्याम्निराधिभ्यः
षष्ठीनिराधेः / निराध्याःनिराध्योःनिराधीनाम्
सप्तमीनिराधौ / निराध्याम्निराध्योःनिराधिषु
सम्बोधनहे निराधेहे निराधीहे निराधयः

अर्थ: निर्भय, चिन्तामुक्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निराधि (नपुंसकलिङ्ग)

निर्भय, चिन्तामुक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिराधिनिराधिनीनिराधीनि
द्वितीयानिराधिनिराधिनीनिराधीनि
तृतीयानिराधिनानिराधिभ्याम्निराधिभिः
चतुर्थीनिराधिनेनिराधिभ्याम्निराधिभ्यः
पञ्चमीनिराधिनःनिराधिभ्याम्निराधिभ्यः
षष्ठीनिराधिनःनिराधिनोःनिराधीनाम्
सप्तमीनिराधिनिनिराधिनोःनिराधिषु
सम्बोधनहे निराधि / हे निराधेहे निराधिनीहे निराधीनि

अर्थ: निर्भय, चिन्तामुक्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें