🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:33:58 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निर्नाथ (पुंलिङ्ग)

जिसका कोई अभिभावक या स्वामी न हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिर्नाथःनिर्नाथौनिर्नाथाः
द्वितीयानिर्नाथम्निर्नाथौनिर्नाथान्
तृतीयानिर्नाथेननिर्नाथाभ्याम्निर्नाथैः
चतुर्थीनिर्नाथायनिर्नाथाभ्याम्निर्नाथेभ्यः
पञ्चमीनिर्नाथात् / निर्नाथाद्निर्नाथाभ्याम्निर्नाथेभ्यः
षष्ठीनिर्नाथस्यनिर्नाथयोःनिर्नाथानाम्
सप्तमीनिर्नाथेनिर्नाथयोःनिर्नाथेषु
सम्बोधनहे निर्नाथहे निर्नाथौहे निर्नाथाः

अर्थ: जिसका कोई अभिभावक या स्वामी न हो

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निर्नाथ (नपुंसकलिङ्ग)

जिसका कोई अभिभावक या स्वामी न हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिर्नाथम्निर्नाथेनिर्नाथानि
द्वितीयानिर्नाथम्निर्नाथेनिर्नाथानि
तृतीयानिर्नाथेननिर्नाथाभ्याम्निर्नाथैः
चतुर्थीनिर्नाथायनिर्नाथाभ्याम्निर्नाथेभ्यः
पञ्चमीनिर्नाथात् / निर्नाथाद्निर्नाथाभ्याम्निर्नाथेभ्यः
षष्ठीनिर्नाथस्यनिर्नाथयोःनिर्नाथानाम्
सप्तमीनिर्नाथेनिर्नाथयोःनिर्नाथेषु
सम्बोधनहे निर्नाथहे निर्नाथेहे निर्नाथानि

अर्थ: जिसका कोई अभिभावक या स्वामी न हो

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें