🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:34:35 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निर्भय (पुंलिङ्ग)

निडर, निश्शंक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिर्भयःनिर्भयौनिर्भयाः
द्वितीयानिर्भयम्निर्भयौनिर्भयान्
तृतीयानिर्भयेणनिर्भयाभ्याम्निर्भयैः
चतुर्थीनिर्भयायनिर्भयाभ्याम्निर्भयेभ्यः
पञ्चमीनिर्भयात् / निर्भयाद्निर्भयाभ्याम्निर्भयेभ्यः
षष्ठीनिर्भयस्यनिर्भययोःनिर्भयाणाम्
सप्तमीनिर्भयेनिर्भययोःनिर्भयेषु
सम्बोधनहे निर्भयहे निर्भयौहे निर्भयाः

अर्थ: निडर, निश्शंक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निर्भय (नपुंसकलिङ्ग)

निडर, निश्शंक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिर्भयम्निर्भयेनिर्भयाणि
द्वितीयानिर्भयम्निर्भयेनिर्भयाणि
तृतीयानिर्भयेणनिर्भयाभ्याम्निर्भयैः
चतुर्थीनिर्भयायनिर्भयाभ्याम्निर्भयेभ्यः
पञ्चमीनिर्भयात् / निर्भयाद्निर्भयाभ्याम्निर्भयेभ्यः
षष्ठीनिर्भयस्यनिर्भययोःनिर्भयाणाम्
सप्तमीनिर्भयेनिर्भययोःनिर्भयेषु
सम्बोधनहे निर्भयहे निर्भयेहे निर्भयाणि

अर्थ: निडर, निश्शंक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें