🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:36:43 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निर्हरण (नपुंसकलिङ्ग)

शव का दाहसंस्कार के लिये ले जाना, शव को चिता पर रखना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिर्हरणम्निर्हरणेनिर्हरणानि
द्वितीयानिर्हरणम्निर्हरणेनिर्हरणानि
तृतीयानिर्हरणेननिर्हरणाभ्याम्निर्हरणैः
चतुर्थीनिर्हरणायनिर्हरणाभ्याम्निर्हरणेभ्यः
पञ्चमीनिर्हरणात् / निर्हरणाद्निर्हरणाभ्याम्निर्हरणेभ्यः
षष्ठीनिर्हरणस्यनिर्हरणयोःनिर्हरणानाम्
सप्तमीनिर्हरणेनिर्हरणयोःनिर्हरणेषु
सम्बोधनहे निर्हरणहे निर्हरणेहे निर्हरणानि

अर्थ: शव का दाहसंस्कार के लिये ले जाना, शव को चिता पर रखना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें