🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:52:01 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निवास्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिवास्यःनिवास्यौनिवास्याः
द्वितीयानिवास्यम्निवास्यौनिवास्यान्
तृतीयानिवास्येननिवास्याभ्याम्निवास्यैः
चतुर्थीनिवास्यायनिवास्याभ्याम्निवास्येभ्यः
पञ्चमीनिवास्यात् / निवास्याद्निवास्याभ्याम्निवास्येभ्यः
षष्ठीनिवास्यस्यनिवास्ययोःनिवास्यानाम्
सप्तमीनिवास्येनिवास्ययोःनिवास्येषु
सम्बोधनहे निवास्यहे निवास्यौहे निवास्याः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निवास्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिवास्यम्निवास्येनिवास्यानि
द्वितीयानिवास्यम्निवास्येनिवास्यानि
तृतीयानिवास्येननिवास्याभ्याम्निवास्यैः
चतुर्थीनिवास्यायनिवास्याभ्याम्निवास्येभ्यः
पञ्चमीनिवास्यात् / निवास्याद्निवास्याभ्याम्निवास्येभ्यः
षष्ठीनिवास्यस्यनिवास्ययोःनिवास्यानाम्
सप्तमीनिवास्येनिवास्ययोःनिवास्येषु
सम्बोधनहे निवास्यहे निवास्येहे निवास्यानि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें