🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:08:14 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निवीत (नपुंसकलिङ्ग)

सम्प्रसारणम्" यज्ञोपवीत पहनना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिवीतम्निवीतेनिवीतानि
द्वितीयानिवीतम्निवीतेनिवीतानि
तृतीयानिवीतेननिवीताभ्याम्निवीतैः
चतुर्थीनिवीतायनिवीताभ्याम्निवीतेभ्यः
पञ्चमीनिवीतात् / निवीताद्निवीताभ्याम्निवीतेभ्यः
षष्ठीनिवीतस्यनिवीतयोःनिवीतानाम्
सप्तमीनिवीतेनिवीतयोःनिवीतेषु
सम्बोधनहे निवीतहे निवीतेहे निवीतानि

अर्थ: सम्प्रसारणम्" यज्ञोपवीत पहनना
संस्कृत: पर्याय: प्रावृत

📚 अमरकोश में:
• ओढ़ा हुआ (२.६.११४) — पर्याय: प्रावृत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निवीत (पुंलिङ्ग)

परदा, अवगुंठन, आवरण, दुपट्टा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिवीतःनिवीतौनिवीताः
द्वितीयानिवीतम्निवीतौनिवीतान्
तृतीयानिवीतेननिवीताभ्याम्निवीतैः
चतुर्थीनिवीतायनिवीताभ्याम्निवीतेभ्यः
पञ्चमीनिवीतात् / निवीताद्निवीताभ्याम्निवीतेभ्यः
षष्ठीनिवीतस्यनिवीतयोःनिवीतानाम्
सप्तमीनिवीतेनिवीतयोःनिवीतेषु
सम्बोधनहे निवीतहे निवीतौहे निवीताः

अर्थ: परदा, अवगुंठन, आवरण, दुपट्टा
संस्कृत: पर्याय: प्रावृत

📚 अमरकोश में:
• ओढ़ा हुआ (२.६.११४) — पर्याय: प्रावृत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें