🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:56:51 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निषण्णक (नपुंसकलिङ्ग)

आसन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिषण्णकम्निषण्णकेनिषण्णकानि
द्वितीयानिषण्णकम्निषण्णकेनिषण्णकानि
तृतीयानिषण्णकेननिषण्णकाभ्याम्निषण्णकैः
चतुर्थीनिषण्णकायनिषण्णकाभ्याम्निषण्णकेभ्यः
पञ्चमीनिषण्णकात् / निषण्णकाद्निषण्णकाभ्याम्निषण्णकेभ्यः
षष्ठीनिषण्णकस्यनिषण्णकयोःनिषण्णकानाम्
सप्तमीनिषण्णकेनिषण्णकयोःनिषण्णकेषु
सम्बोधनहे निषण्णकहे निषण्णकेहे निषण्णकानि

अर्थ: आसन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निषण्णक (पुंलिङ्ग)

आसन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिषण्णकःनिषण्णकौनिषण्णकाः
द्वितीयानिषण्णकम्निषण्णकौनिषण्णकान्
तृतीयानिषण्णकेननिषण्णकाभ्याम्निषण्णकैः
चतुर्थीनिषण्णकायनिषण्णकाभ्याम्निषण्णकेभ्यः
पञ्चमीनिषण्णकात् / निषण्णकाद्निषण्णकाभ्याम्निषण्णकेभ्यः
षष्ठीनिषण्णकस्यनिषण्णकयोःनिषण्णकानाम्
सप्तमीनिषण्णकेनिषण्णकयोःनिषण्णकेषु
सम्बोधनहे निषण्णकहे निषण्णकौहे निषण्णकाः

अर्थ: आसन
English: sitting, seated, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬