🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:31:02 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निष्क (पुंलिङ्ग)

स्वर्णमुद्रा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिष्कःनिष्कौनिष्काः
द्वितीयानिष्कम्निष्कौनिष्कान्
तृतीयानिष्केणनिष्काभ्याम्निष्कैः
चतुर्थीनिष्कायनिष्काभ्याम्निष्केभ्यः
पञ्चमीनिष्कात् / निष्काद्निष्काभ्याम्निष्केभ्यः
षष्ठीनिष्कस्यनिष्कयोःनिष्काणाम्
सप्तमीनिष्केनिष्कयोःनिष्केषु
सम्बोधनहे निष्कहे निष्कौहे निष्काः

अर्थ: स्वर्णमुद्रा
संस्कृत: पर्याय: पल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निष्क (नपुंसकलिङ्ग)

स्वर्णमुद्रा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिष्कम्निष्केनिष्काणि
द्वितीयानिष्कम्निष्केनिष्काणि
तृतीयानिष्केणनिष्काभ्याम्निष्कैः
चतुर्थीनिष्कायनिष्काभ्याम्निष्केभ्यः
पञ्चमीनिष्कात् / निष्काद्निष्काभ्याम्निष्केभ्यः
षष्ठीनिष्कस्यनिष्कयोःनिष्काणाम्
सप्तमीनिष्केनिष्कयोःनिष्केषु
सम्बोधनहे निष्कहे निष्केहे निष्काणि

अर्थ: स्वर्णमुद्रा
संस्कृत: पर्याय: पल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें