🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:41:19 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निष्कपट (पुंलिङ्ग)

निश्चल, शुद्ध हृदय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिष्कपटःनिष्कपटौनिष्कपटाः
द्वितीयानिष्कपटम्निष्कपटौनिष्कपटान्
तृतीयानिष्कपटेननिष्कपटाभ्याम्निष्कपटैः
चतुर्थीनिष्कपटायनिष्कपटाभ्याम्निष्कपटेभ्यः
पञ्चमीनिष्कपटात् / निष्कपटाद्निष्कपटाभ्याम्निष्कपटेभ्यः
षष्ठीनिष्कपटस्यनिष्कपटयोःनिष्कपटानाम्
सप्तमीनिष्कपटेनिष्कपटयोःनिष्कपटेषु
सम्बोधनहे निष्कपटहे निष्कपटौहे निष्कपटाः

अर्थ: निश्चल, शुद्ध हृदय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

निष्कपट (नपुंसकलिङ्ग)

निश्चल, शुद्ध हृदय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिष्कपटम्निष्कपटेनिष्कपटानि
द्वितीयानिष्कपटम्निष्कपटेनिष्कपटानि
तृतीयानिष्कपटेननिष्कपटाभ्याम्निष्कपटैः
चतुर्थीनिष्कपटायनिष्कपटाभ्याम्निष्कपटेभ्यः
पञ्चमीनिष्कपटात् / निष्कपटाद्निष्कपटाभ्याम्निष्कपटेभ्यः
षष्ठीनिष्कपटस्यनिष्कपटयोःनिष्कपटानाम्
सप्तमीनिष्कपटेनिष्कपटयोःनिष्कपटेषु
सम्बोधनहे निष्कपटहे निष्कपटेहे निष्कपटानि

अर्थ: निश्चल, शुद्ध हृदय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬