🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:25:01 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

निष्पाव (पुंलिङ्ग)

फटकना, अनाज साफ करना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानिष्पावःनिष्पावौनिष्पावाः
द्वितीयानिष्पावम्निष्पावौनिष्पावान्
तृतीयानिष्पावेणनिष्पावाभ्याम्निष्पावैः
चतुर्थीनिष्पावायनिष्पावाभ्याम्निष्पावेभ्यः
पञ्चमीनिष्पावात् / निष्पावाद्निष्पावाभ्याम्निष्पावेभ्यः
षष्ठीनिष्पावस्यनिष्पावयोःनिष्पावाणाम्
सप्तमीनिष्पावेनिष्पावयोःनिष्पावेषु
सम्बोधनहे निष्पावहे निष्पावौहे निष्पावाः

अर्थ: फटकना, अनाज साफ करना
संस्कृत: पर्याय: पवन, पव

📚 अमरकोश में:
• (अनाज) ओसाना (३.२.२४) — पर्याय: पव, पवन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬