🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:46:39 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नीवाक (पुंलिङ्ग)

कुत्वं डीर्घः" कमी के समय अनाज की बढ़ी माँग

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानीवाकःनीवाकौनीवाकाः
द्वितीयानीवाकम्नीवाकौनीवाकान्
तृतीयानीवाकेननीवाकाभ्याम्नीवाकैः
चतुर्थीनीवाकायनीवाकाभ्याम्नीवाकेभ्यः
पञ्चमीनीवाकात् / नीवाकाद्नीवाकाभ्याम्नीवाकेभ्यः
षष्ठीनीवाकस्यनीवाकयोःनीवाकानाम्
सप्तमीनीवाकेनीवाकयोःनीवाकेषु
सम्बोधनहे नीवाकहे नीवाकौहे नीवाकाः

अर्थ: कुत्वं डीर्घः" कमी के समय अनाज की बढ़ी माँग
संस्कृत: पर्याय: प्रयाम, समाधि

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें