🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:36:07 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

नुन्न (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानुन्नःनुन्नौनुन्नाः
द्वितीयानुन्नम्नुन्नौनुन्नान्
तृतीयानुन्नेननुन्नाभ्याम्नुन्नैः
चतुर्थीनुन्नायनुन्नाभ्याम्नुन्नेभ्यः
पञ्चमीनुन्नात् / नुन्नाद्नुन्नाभ्याम्नुन्नेभ्यः
षष्ठीनुन्नस्यनुन्नयोःनुन्नानाम्
सप्तमीनुन्नेनुन्नयोःनुन्नेषु
सम्बोधनहे नुन्नहे नुन्नौहे नुन्नाः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: नुत्त, अस्त, निष्ठ्यूत, आविद्ध, क्षिप्त
English: = नुत्त, MBh.; R.

📚 अमरकोश में:
• फेंका/प्रेरित (३.१.८६) — पर्याय: नुत्त, अस्त, निष्ठ्यूत, आविद्ध, क्षिप्त, ईरित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

नुन्न (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमानुन्नम्नुन्नेनुन्नानि
द्वितीयानुन्नम्नुन्नेनुन्नानि
तृतीयानुन्नेननुन्नाभ्याम्नुन्नैः
चतुर्थीनुन्नायनुन्नाभ्याम्नुन्नेभ्यः
पञ्चमीनुन्नात् / नुन्नाद्नुन्नाभ्याम्नुन्नेभ्यः
षष्ठीनुन्नस्यनुन्नयोःनुन्नानाम्
सप्तमीनुन्नेनुन्नयोःनुन्नेषु
सम्बोधनहे नुन्नहे नुन्नेहे नुन्नानि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: नुत्त, अस्त, निष्ठ्यूत, आविद्ध, क्षिप्त
English: = नुत्त, MBh.; R.

📚 अमरकोश में:
• फेंका/प्रेरित (३.१.८६) — पर्याय: नुत्त, अस्त, निष्ठ्यूत, आविद्ध, क्षिप्त, ईरित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें