🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:56:40 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

न्यच्छ (नपुंसकलिङ्ग)

नी (नेता, पथप्रदर्शक) + अच्छ (स्वच्छ, निर्मल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमान्यच्छम्न्यच्छेन्यच्छानि
द्वितीयान्यच्छम्न्यच्छेन्यच्छानि
तृतीयान्यच्छेनन्यच्छाभ्याम्न्यच्छैः
चतुर्थीन्यच्छायन्यच्छाभ्याम्न्यच्छेभ्यः
पञ्चमीन्यच्छात् / न्यच्छाद्न्यच्छाभ्याम्न्यच्छेभ्यः
षष्ठीन्यच्छस्यन्यच्छयोःन्यच्छानाम्
सप्तमीन्यच्छेन्यच्छयोःन्यच्छेषु
सम्बोधनहे न्यच्छहे न्यच्छेहे न्यच्छानि

अर्थ: नी (नेता, पथप्रदर्शक) + अच्छ (स्वच्छ, निर्मल)
English: a mole or spot upon the body, Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें