🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:31:47 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पक्ववत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापक्ववान्पक्ववन्तौपक्ववन्तः
द्वितीयापक्ववन्तम्पक्ववन्तौपक्ववतः
तृतीयापक्ववतापक्ववद्भ्याम्पक्ववद्भिः
चतुर्थीपक्ववतेपक्ववद्भ्याम्पक्ववद्भ्यः
पञ्चमीपक्ववतःपक्ववद्भ्याम्पक्ववद्भ्यः
षष्ठीपक्ववतःपक्ववतोःपक्ववताम्
सप्तमीपक्ववतिपक्ववतोःपक्ववत्सु
सम्बोधनहे पक्ववन्हे पक्ववन्तौहे पक्ववन्तः

अर्थ: —
English: one who has cooked &c., MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पक्ववत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापक्ववत् / पक्ववद्पक्ववतीपक्ववन्ति
द्वितीयापक्ववत् / पक्ववद्पक्ववतीपक्ववन्ति
तृतीयापक्ववतापक्ववद्भ्याम्पक्ववद्भिः
चतुर्थीपक्ववतेपक्ववद्भ्याम्पक्ववद्भ्यः
पञ्चमीपक्ववतःपक्ववद्भ्याम्पक्ववद्भ्यः
षष्ठीपक्ववतःपक्ववतोःपक्ववताम्
सप्तमीपक्ववतिपक्ववतोःपक्ववत्सु
सम्बोधनहे पक्ववत् / हे पक्ववद्हे पक्ववतीहे पक्ववन्ति

अर्थ: —
English: one who has cooked &c., MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬