🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:26:54 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पक्षगम (पुंलिङ्ग)

पक्ष (श्रेणी, समुदाय) + गम (जाना, हिलना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापक्षगमःपक्षगमौपक्षगमाः
द्वितीयापक्षगमम्पक्षगमौपक्षगमान्
तृतीयापक्षगमेणपक्षगमाभ्याम्पक्षगमैः
चतुर्थीपक्षगमायपक्षगमाभ्याम्पक्षगमेभ्यः
पञ्चमीपक्षगमात् / पक्षगमाद्पक्षगमाभ्याम्पक्षगमेभ्यः
षष्ठीपक्षगमस्यपक्षगमयोःपक्षगमाणाम्
सप्तमीपक्षगमेपक्षगमयोःपक्षगमेषु
सम्बोधनहे पक्षगमहे पक्षगमौहे पक्षगमाः

अर्थ: पक्ष (श्रेणी, समुदाय) + गम (जाना, हिलना)
English: moving with w°, flying

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पक्षगम (नपुंसकलिङ्ग)

पक्ष (श्रेणी, समुदाय) + गम (जाने वाला, हिलने-जुलने वाला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापक्षगमम्पक्षगमेपक्षगमाणि
द्वितीयापक्षगमम्पक्षगमेपक्षगमाणि
तृतीयापक्षगमेणपक्षगमाभ्याम्पक्षगमैः
चतुर्थीपक्षगमायपक्षगमाभ्याम्पक्षगमेभ्यः
पञ्चमीपक्षगमात् / पक्षगमाद्पक्षगमाभ्याम्पक्षगमेभ्यः
षष्ठीपक्षगमस्यपक्षगमयोःपक्षगमाणाम्
सप्तमीपक्षगमेपक्षगमयोःपक्षगमेषु
सम्बोधनहे पक्षगमहे पक्षगमेहे पक्षगमाणि

अर्थ: पक्ष (श्रेणी, समुदाय) + गम (जाने वाला, हिलने-जुलने वाला)
English: moving with w°, flying

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें