🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:04:47 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पक्षति (स्त्रीलिङ्ग)

पंख की जड़

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापक्षतिःपक्षतीपक्षतयः
द्वितीयापक्षतिम्पक्षतीपक्षतीः
तृतीयापक्षत्यापक्षतिभ्याम्पक्षतिभिः
चतुर्थीपक्षतये / पक्षत्यैपक्षतिभ्याम्पक्षतिभ्यः
पञ्चमीपक्षतेः / पक्षत्याःपक्षतिभ्याम्पक्षतिभ्यः
षष्ठीपक्षतेः / पक्षत्याःपक्षत्योःपक्षतीनाम्
सप्तमीपक्षतौ / पक्षत्याम्पक्षत्योःपक्षतिषु
सम्बोधनहे पक्षतेहे पक्षतीहे पक्षतयः

अर्थ: पंख की जड़
संस्कृत: पर्याय: प्रतिपत्

📚 अमरकोश में:
• पक्ष की पहली तिथि (१.४.१) — पर्याय: प्रतिपद्
• पंख की जड़ (२.५.३९) — पर्याय: पक्षमूल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें