🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:19:57 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पक्षपुट (पुंलिङ्ग)

पक्ष (श्रेणी, समुदाय) + पुट (पुट्क तह)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापक्षपुटःपक्षपुटौपक्षपुटाः
द्वितीयापक्षपुटम्पक्षपुटौपक्षपुटान्
तृतीयापक्षपुटेनपक्षपुटाभ्याम्पक्षपुटैः
चतुर्थीपक्षपुटायपक्षपुटाभ्याम्पक्षपुटेभ्यः
पञ्चमीपक्षपुटात् / पक्षपुटाद्पक्षपुटाभ्याम्पक्षपुटेभ्यः
षष्ठीपक्षपुटस्यपक्षपुटयोःपक्षपुटानाम्
सप्तमीपक्षपुटेपक्षपुटयोःपक्षपुटेषु
सम्बोधनहे पक्षपुटहे पक्षपुटौहे पक्षपुटाः

अर्थ: पक्ष (श्रेणी, समुदाय) + पुट (पुट्क तह)
English: a wing (lit. ‘the hollow of the w°’), Hariv.; Kād.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬