🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:46:32 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पक्षमूल (नपुंसकलिङ्ग)

पंख की जड़

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापक्षमूलम्पक्षमूलेपक्षमूलानि
द्वितीयापक्षमूलम्पक्षमूलेपक्षमूलानि
तृतीयापक्षमूलेनपक्षमूलाभ्याम्पक्षमूलैः
चतुर्थीपक्षमूलायपक्षमूलाभ्याम्पक्षमूलेभ्यः
पञ्चमीपक्षमूलात् / पक्षमूलाद्पक्षमूलाभ्याम्पक्षमूलेभ्यः
षष्ठीपक्षमूलस्यपक्षमूलयोःपक्षमूलानाम्
सप्तमीपक्षमूलेपक्षमूलयोःपक्षमूलेषु
सम्बोधनहे पक्षमूलहे पक्षमूलेहे पक्षमूलानि

अर्थ: पंख की जड़
संस्कृत: पर्याय: पक्षति

📚 अमरकोश में:
• पंख की जड़ (२.५.३९) — पर्याय: पक्षति

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬