🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:07:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पक्षिन् (पुंलिङ्ग)

पंखयुक्त

🔎 आपका लिखा रूप पक्षी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापक्षीपक्षिणौपक्षिणः
द्वितीयापक्षिणम्पक्षिणौपक्षिणः
तृतीयापक्षिणापक्षिभ्याम्पक्षिभिः
चतुर्थीपक्षिणेपक्षिभ्याम्पक्षिभ्यः
पञ्चमीपक्षिणःपक्षिभ्याम्पक्षिभ्यः
षष्ठीपक्षिणःपक्षिणोःपक्षिणाम्
सप्तमीपक्षिणिपक्षिणोःपक्षिषु
सम्बोधनहे पक्षिन्हे पक्षिणौहे पक्षिणः

अर्थ: पंखयुक्त
संस्कृत: पक्षी · पर्याय: खग, विहङ्ग, विहग, विहङ्गम, विहायस्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पक्षिन् (स्त्रीलिङ्ग)

पंखयुक्त

🔎 आपका लिखा रूप पक्षी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापक्षीपक्षिनौपक्षिनः
द्वितीयापक्षिनम्पक्षिनौपक्षिनः
तृतीयापक्षिनापक्षिभ्याम्पक्षिभिः
चतुर्थीपक्षिनेपक्षिभ्याम्पक्षिभ्यः
पञ्चमीपक्षिनःपक्षिभ्याम्पक्षिभ्यः
षष्ठीपक्षिनःपक्षिनोःपक्षिनाम्
सप्तमीपक्षिनिपक्षिनोःपक्षिषु
सम्बोधनहे पक्षिन्हे पक्षिनौहे पक्षिनः

अर्थ: पंखयुक्त
संस्कृत: पर्याय: खग, विहङ्ग, विहग, विहङ्गम, विहायस्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें