🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:11:48 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पङ्कमय (पुंलिङ्ग)

पङ्क (कुत्वम) + मय (एक दानव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापङ्कमयःपङ्कमयौपङ्कमयाः
द्वितीयापङ्कमयम्पङ्कमयौपङ्कमयान्
तृतीयापङ्कमयेनपङ्कमयाभ्याम्पङ्कमयैः
चतुर्थीपङ्कमयायपङ्कमयाभ्याम्पङ्कमयेभ्यः
पञ्चमीपङ्कमयात् / पङ्कमयाद्पङ्कमयाभ्याम्पङ्कमयेभ्यः
षष्ठीपङ्कमयस्यपङ्कमययोःपङ्कमयानाम्
सप्तमीपङ्कमयेपङ्कमययोःपङ्कमयेषु
सम्बोधनहे पङ्कमयहे पङ्कमयौहे पङ्कमयाः

अर्थ: पङ्क (कुत्वम) + मय (एक दानव)
English: full of mud, muddy, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पङ्कमय (नपुंसकलिङ्ग)

पङ्क (कुत्वम) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापङ्कमयम्पङ्कमयेपङ्कमयानि
द्वितीयापङ्कमयम्पङ्कमयेपङ्कमयानि
तृतीयापङ्कमयेनपङ्कमयाभ्याम्पङ्कमयैः
चतुर्थीपङ्कमयायपङ्कमयाभ्याम्पङ्कमयेभ्यः
पञ्चमीपङ्कमयात् / पङ्कमयाद्पङ्कमयाभ्याम्पङ्कमयेभ्यः
षष्ठीपङ्कमयस्यपङ्कमययोःपङ्कमयानाम्
सप्तमीपङ्कमयेपङ्कमययोःपङ्कमयेषु
सम्बोधनहे पङ्कमयहे पङ्कमयेहे पङ्कमयानि

अर्थ: पङ्क (कुत्वम) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)
English: full of mud, muddy, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें